دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 From Criteria to Construction: An Integrated Multi-Criteria Decision-Making Model for Optimal Wall and Façade System Selection از معیار تا ساخت: مدلی یکپارچه برای تصمیم‌گیری چندمعیاره در انتخاب بهینه سیستم‌های دیوار و نما 57 74 28173 10.48311/bsnt.2025.117463.82891 FA حامد کیخا گروه مقاوم سازی و بازسازی سازه‌ها، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران. 0000-0001-9932-8118 Journal Article 2025 11 03 Aims: The selection of building envelope systems in Iranian construction is often subjective, lacking a systematic, evidence-based framework. This absence negatively impacts long-term building performance, cost efficiency, and overall sustainability. This research aims to develop a comprehensive Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) model for the systematic assessment and optimal selection of non-load-bearing wall and façade systems, specifically targeting mass housing projects. Methods: This descriptive-analytical study identified 22 common systems and a comprehensive set of key evaluation criteria through extensive literature review and structured expert interviews. The relative importance (weights) of these criteria were quantified by professionals using a reliable Likert-scale questionnaire (Cronbach’s alpha: 0.885 for walls, 0.884 for façades). A second detailed questionnaire evaluated the performance of each system against these weighted criteria, with the analysis also considering Iran’s three major climatic zones. Findings: For wall systems, "Nailability," "Weight," and "Enhancement of Space Efficiency" were identified as the most critical criteria, with AAC wall panels and AAC blocks ranking as the top-performing options. For façade systems, "Labor Cost," "Physical Durability," and "Material Cost" were the highest-priority factors, favoring Precast Concrete Façades and Dry Stone Façades. Region-specific rankings and detailed insights for climate-responsive design were also generated. Conclusion: The primary outcomes are an adaptable analytical tool to help designers and managers select optimal system combinations based on project specifics, and a set of detailed executive drawings for the nine top-performing combinations. This research provides a structured, multi-criteria framework that enhances decision-making transparency, reduces subjectivity, and supports sustainable and cost-effective construction practices in Iran. اهداف:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> انتخاب سیستم‌های جداره ساختمان در ایران اغلب مبتنی بر قضاوت شخصی و فاقد چارچوب علمی و نظام‌مند است. هدف این پژوهش، توسعه یک مدل جامع تصمیم‌گیری چندمعیاره<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> (MCDM) برای ارزیابی سیستماتیک و انتخاب بهینه سیستم‌های دیوار غیرباربر و نما، با تمرکز ویژه بر نیازهای پروژه‌های انبوه‌سازی مسکن است<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. روش‌ها:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> در این مطالعه توصیفی-تحلیلی، <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۲۲ سیستم رایج و معیارهای کلیدی ارزیابی (عملکردی، اقتصادی، محیطی، اجرایی و...) از طریق مرور دقیق اسناد و مصاحبه با خبرگان شناسایی شدند. سپس، معیارها توسط متخصصان صنعت ساختمان با استفاده از پرسشنامه لیکرت معتبر (آلفای کرونباخ: <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۰.۸۸۵ برای دیوار و <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۰.۸۸۴ برای نما) وزن‌دهی شدند. پرسشنامه دوم، عملکرد هر سیستم را در برابر این معیارهای وز‌ن‌دار، با در نظر گرفتن سه منطقه اقلیمی اصلی ایران، به‌دقت ارزیابی کرد<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. یافته‌ها:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> در سیستم‌های دیوار، معیارهایی چون «قابلیت میخ‌پذیری»، «وزن» و «بهینه‌سازی فضا» به‌عنوان حیاتی‌ترین معیارها شناخته شدند و «پانل دیواری<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">AAC»<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> و «بلوک<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">AAC»<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> بالاترین رتبه را کسب کردند. در سیستم‌های نما، «هزینه اجرا»، «دوام فیزیکی» و «هزینه مصالح» مهم‌ترین عوامل بودند که منجر به برتری «نمای بتنی پیش‌ساخته» و «نمای سنگی با اجرای خشک» گردید. رتبه‌بندی‌های دقیق و مختص اقلیم نیز استخراج شد<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. نتیجه‌گیری:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> دستاوردهای اصلی این پژوهش شامل یک ابزار تحلیلی-مدیریتی انطباق‌پذیر مبتنی بر اکسل برای کمک به ذینفعان در انتخاب ترکیب بهینه سیستم بر اساس محدودیت‌های پروژه و اقلیم، و همچنین مجموعه‌ای از جزئیات اجرایی دقیق برای <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۹ ترکیب برتر است. این تحقیق، چارچوبی ساختاریافته فراهم می‌کند که ذهنیت‌گرایی را کاهش داده و از تصمیم‌گیری‌های پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر در ساخت‌وساز ایران پشتیبانی می‌کند.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_28173_d80f8d2f11bbd1a8ab728b02fa3cd66a.pdf