دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Rethinking the Concept of Islamic City; Analysing Different Understandings of the Islamic City Concept and Explaining the Necessity of Ethical Reading باز اندیشی در مفهوم شهر اسلامی؛ تحلیلی پیرامون برداشت های مختلف از مفهوم شهر اسلامی و تبیین ضرورت خوانش اخلاقی 157 166 860 FA سیدمهدی خاتمی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article Aims: Numerous articles and books on the concept of "Islamic city" have been written by Muslim scholars and western orientalists over the past decades. Some scholars have indicated that the concept of an Islamic city is not appropriate with the requirements of contemporary times and on the other hand, some scholars argue that there is a need for more attention. The aim of this study in the first step was to classify and analyze different readings of Islamic city and it was rethinking the definition based on the requirements of contemporary times in the second step. Instruments & Methods: The present study is descriptive-analytical and exploratory research. Data collection was conducted using library studies and depth interviews with experts inside and outside of the country that they were discussed, analyzed and criticized in comparison with each other. This study first categorized and compared the inter-religious and outer-religious approaches to the concept of Islamic cities. Another finding of this study was to add the inter-religious reading to earlier readings of the Islamic city. In this regard, in parallel with the investigation of different studies on Islamic cities, different layers of Islamic thought were also studied and adapted to existing readings. Conclusion: In conclusion, the present study addresses the question of which aspect of Islamic thought is more in line with the needs of today's society in urban planning. According to the analyses indicated in the study, the emphasis on the ethical approach can meet the current requirements of cities in Islamic societies more than the other approaches. اهداف: در دهه‌های گذشته مقالات و کتب متعددی پیرامون مفهوم "شهر اسلامی" هم توسط محققان مسلمان و هم توسط مستشرقین غربی به رشته تحریر در آمده است. برخی مفهوم شهر اسلامی را متناسب با اقتضائات زمان معاصر نمی‌دانند و در مقابل برخی از لزوم توجه بیشتر به آن سخن می‌گویند. هدف از این مطالعه در مرحله اول دسته‌بندی و تحلیل خوانش‌های مختلف از شهر اسلامی و در مرحله دوم بازاندیشی در این تعریف مبتنی بر اقتضائات کنونی جوامع مسلمان بود. ابزار و روش‌ها: مطالعه حاضر ماهیتی توصیفی- تحلیلی و اکتشافی دارد. روش جمع‌آوری اطلاعات برآیندی از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های عمیق با صاحب‌نظران این حوزه در داخل و خارج از کشور بود که در مقایسه با هم مورد بحث، تحلیل و نقد قرار گرفت. این مطالعه ابتدا به دسته‌بندی و مقایسه بین رویکردهای برون‌دینی و درون‌دینی از مفهوم شهرهای اسلامی پرداخت. یافته دیگر این مطالعه افزودن خوانشی درون‌دینی به خوانش‌های قبلی از شهر اسلامی بود. در این راستا به موازات بررسی مطالعات مختلف پیرامون شهر اسلامی، لایه‌های مختلف تفکر اسلامی نیز مورد بررسی قرار گرفت و با خوانش‌های موجود تطبیق داده شد. نتیجه‌گیری: در نتیجه‌گیری مطالعه حاضر به این سئوال پاسخ داده شد که تکیه بر کدام یک از ابعاد اندیشه اسلامی بیشتر با نیازهای جامعه امروزی در حوزه شهرسازی متناسب است؟. با توجه به تحلیل‌هایی که در مطالعه بیان شد تاکید بر رویکرد اخلاقی بیش از سایر رویکردها می‌تواند پاسخگوی اقتضائات کنونی شهرها در جوامع اسلامی باشد.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_860_fc49306d97602c8ed1be1dfbf0835ead.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Determining Theoretical Origins of Recycling in Iranian-Islamic Architecture; with Grounded Theory Approach بازشناسی ریشه‌های اعتقادی مساله بازیافت در معماری ایرانی اسلامی؛ با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد 167 175 861 FA محمدرضا بمانیان گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0001-8284-7130 مهساسادات ترابی گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article Aims: Numerous environmental problems indicate the need to change the current practice in construction waste. However, the high potential of recycling-based solutions can increase the efficiency of energy consumption and reduce waste production rates and provide an effective step towards sustainable development from a macro perspective. Unfortunately, recycling in today's architecture is neglected. The purpose of the present study is to identify the roots and investigate its theoretical origins among Iranians and in Iranian-Islamic thought. Participants & Methods: This study is a qualitative study conducted based on the grounded theory approach. The method of data collection is field study and the tool is the interview. Findings: The continuity of recycling and its successful records in Iranian architecture show the strong roots of this issue in the Iranian-Islamic beliefs. Religious thoughts on the one hand, and cultural values and norms, on the other hand, represent recycling as a viable and principled strategy in Iranian architectural legacy. In this study, researchers investigated reverence and sanctity of nature, along with the social responsibility for the Muslim individual as the origins of recycling from the religious aspect of beliefs and deep connection with nature, and minimalism in life-style as cultural fundamental factors for utilizing recycling strategies in architecture. Conclusion: It seems that the way to revive recycling in the modern architecture of Iran cannot be reached unless recognizing the roots and identifying the value of recycling through its history in Iranian architecture. It is hoped that studies of this kind will help to implement recycling in Iran's future architecture. اهداف: مشکلات زیست‌محیطی متعدد لزوم تغییر رویه کنونی در تولید پسماند و کاهش نخاله‌های ساختمانی را نشان می‌دهد. این در حالی است که ظرفیت‌های بالای راهکارهای مبتنی بر بازیافت می‌تواند به افزایش بهره‌وری مصرف و کاهش نرخ تولید پسماند و در دید کلان نیز گامی موثر در راستای تحقق توسعه پایدار منجر شود. متاسفانه بازیافت در معماری امروز مغفول مانده است. هدف مطالعه حاضر، شناخت ریشه‌ها و بررسی خاستگاه نظری آن در میان ایرانیان و در اندیشه ایرانی- اسلامی است. شرکت‌کنندگان و روش‌ها: این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش داده بنیاد انجام شده است. روش جمع‌آوری داده‌ها، مطالعه میدانی و مصاحبه است. یافته‌ها: تجربه‌های موفق بازیافت در معماری ایرانی، نشان از ریشه‌های قوی این مساله در نظام اندیشه ایرانیان داشته است. آموزه‌های دینی از یک‌سو و ارزش‌های فرهنگی از سوی دیگر بازیافت را راهکاری مناسب و اصولی در میراث معماری ایرانی معرفی می‌کنند. محققین در این مطالعه عواملی چون تکریم و تقدس طبیعت، سفارش به حفظ آن و ایجاد مسئولیت اجتماعی را از جنبه اعتقادی و انس با طبیعت و ساده‌زیستی و پرهیز از زوائد را از جنبه فرهنگی زمینه‌ساز استفاده از استراتژی‌های بازیافت در معماری بررسی کردند. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد مسیر احیای مساله بازیافت در معماری روز ایران جز با شناخت ریشه‌ها و بازتعریف جایگاه ارزش بازیافت و بررسی سابقه این موضوع در میراث معماری ایرانی محقق نمی‌شود. امید است مطالعاتی از این دست کمکی در راستای پیاده‌سازی بازیافت در معماری آینده ایران باشد.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_861_f9a40a4780f5e1306c46f1c8daecee3b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Presenting the Physical Planning Pattern of the Islamic Iranian City to Respond to Human Needs from the Perspective of Islam ارایه الگوی برنامه‌ریزی کالبدی شهر ایرانی اسلامی برای پاسخ به نیازهای انسان از منظر اسلام 177 190 862 FA کیمیا قاسمی گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران مهدی حمزه‌نژاد گروه معماری، دانشکده معماری وشهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران ابوالفضل مشکینی گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article The present study was conducted with the aim of presenting the pattern of Islamic Iranian city to respond to human needs from the perspective of Islam. The most important instruments for collecting the required data in this research were the library research method and questionnaire. The planning approach emphasized by the proposed pattern was sustainable urban development using the participatory planning approach, and the study approach of the pattern was the epistemic approach. In this way, given the importance of humans, this study explored humanity from the Islamic perspective and considering the various existential dimensions of humans, Islamic city is formed based on the physical and spiritual needs of humans in four types of bio-based, recreation-based, culture-based, and meaning-based needs. Then, for the purpose of the optimal realization of each mentioned quadruple needs of humans, the most important content principles of Islamic cities were introduced as justice, neighbourhood-based, mosque-based, avoidance of disturbance, privacy, beauty, and communication with nature. On the other hand, in this pattern, the aims of the viable city were considered as the theoretical basis, but instead of emphasizing the lower layers (physical needs), the emphasis was placed on accurate planning and maximal growth in supplying the higher layers (spiritual needs) of the human under the title of growable city. The pattern also emphasized two potential areas of the self that to flourishing the higher layers, the first two areas should only be answered according to the necessity. Indeed, the main purpose of this pattern was to providing background and warning for accurate planning and maximum growth in layers three and four (culture-based and spiritual-based) that is the main purpose of human definition. The most important point emphasized in a growable city is the attention to the fourth dimension (meaning-based). مطالعه حاضر، با هدف ارایه‌ الگوی شهر ایرانی اسلامی برای پاسخ به نیازهای انسان از منظر اسلام انجام شد که از روش کتابخانه‌ای و پرسش‌نامه به‌عنوان مهم‌ترین ابزارهای گردآوری داده‌های مورد نیاز استفاده شد. رویکرد برنامه‌ریزی مورد تاکید الگوی ارایه‌شده، توسعه‌ پایدار شهری با رهیافت برنامه‌ریزی تعاملی و رویکرد مطالعاتی الگو نیز رویکرد معرفت‌گرایانه بود. به این صورت که با توجه به اهمیت انسان به شناخت خود از دید اسلام پرداخته و به تبع ابعاد گوناگون وجودی او شهر اسلامی متناسب با انسان و نیازهای جسمانی و روحانی او در چهار رده نیازهای زیست‌محور، تفریح‌محور، فرهنگ‌محور و معنامحور شکل گرفت. سپس به سبب تحقق بهینه‌ هر یک از نیازهای چهارگانه‌ انسان، مهم‌ترین اصول محتوایی شهر ایرانی اسلامی شامل عدالت، محله‌محوری، مسجدمحوری، پرهیز از انواع مزاحمت‌ها، محرمیت، زیبایی و ارتباط با طبیعت معرفی ‌شد. از سوی دیگر در این الگو اهداف شهر زیست‌پذیر به‌عنوان مبنای نظری در نظر گرفته ‌شد، با این تفاوت که به جای تاکید بر لایه‌های پایین (نیازهای جسمانی) بر برنامه‌ریزی دقیق و رشد حداکثری در تامین لایه‌های بالاتر (نیازهای روحانی) انسان تحت عنوان شهر رشدپذیر تاکید شد. همچنین در این الگو بر دو ساحت بالقوه نفس تاکید شد که برای عمل‌کردن براساس آن باید به دو ساحت اول تنها در حد ضرورت پاسخ داد تا لایه‌های بالاتر شکوفا شوند. درحقیقت هدف اصلی این الگو زمینه‌سازی و هشدار برای برنامه‌ریزی دقیق و رشد حداکثری در لایه‌های سه و چهار (فرهنگ‌محور و معنامحور) آن بود که این نیز هدف اصلی تعریف انسان است. مهم‌ترین نکته در شهر رشدپذیر، توجه به بعد چهارم یعنی نیازهای معنامحور بود.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_862_5ec91aac30eae62f4140325d09b9afd0.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Islamic Principles and Quranic Verses in Safavid Dynasty and Qajar Dynasty Masterpieces (Case Studies: Chahar-Bagh School-Mosque and Shah-Abdol-Azim Tomb) تجلی مفاهیم اسلامی و قرآنی در آثار دوره صفویه و قاجار (مطالعات موردی: مسجد- مدرسه چهارباغ و آستان شاه عبدالعظیم(ع)) 191 202 863 FA رضا منصوری گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران طاهره نصر گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران محمد هادیان‌پور گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article Aims: This paper was carried out to show Islamic principles and Quranic verses in the Safavid Dynasty and Qajar Dynasty masterpieces, especially in the case of studies (Chahar-Bagh School-Mosque and Shah Abdol-Azim Tomb). Chahar-Bagh School-Mosque is one of the masterpieces of Safavid Dynasty, and Shah Abdol-Azim Tomb is one of the most important buildings of Tehran. The centrepiece of its tiling ornament has accomplished in the Qajar Dynasty. Instruments & Methods: Comparative analysis of tiling in these two buildings can help in recognition of them. This study compares these two buildings with analytical-descriptive, and survey study methods. Findings: The Findings of the present study indicate that the main difference between these two buildings’ tiling is in pattern and colour. In the Safavid Dynasty, azure and turquoise colours are dominant, but in Qajar yellow, orange, pink and brown are seen the most. In Chahar-Bagh complex, Suls and Kufi-ye-Bannai typefaces are used to inscribe Quranic and religious anecdotes. In Shah Abdol-Azim Tomb Nastaliq typeface is used to inscribe anecdotes, holy names, craftsmen’s signatures, and describing the date of building construction. Geometric and arabesque patterns in tiling decoration of the Safavid Dynasty are simple and separate; in the Qajar Dynasty, complex shapes made of geometric and patterns with elaborate and complicated details can be seen. Conclusion: A review of the two case studies studied, the Chahar-Bagh School-Mosque and Shah Abdol-Azim Tomb, shows that the verses of the Holy Quran can be considered as the source of the artist's idea of understanding the Safavid and Qajar works. اهداف: تجلی مفاهیم اسلامی و قرآنی در آثار دوره صفویه و قاجار موضوعی بسیار مهم در درک معماری اسلامی ایرانی است. هدف از مطالعه حاضر، نمایش تاثیر قرآن مجید در شکل‌دهی آثار دوره‌های صفویه و قاجار بود. ابزار و روش‌ها: این مطالعه با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی و تحقیقات میدانی به مقایسه تطبیقی نقوش کاشی‌کاری دو بنای مهم از این ادوار پرداخت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که در دوره صفوی رنگ‌های غالب کاشی‌کاری لاجوردی و فیروزه‌ای و در دوره قاجار زرد و نارنجی بوده است. خط غالب در مجموعه چهارباغ ثلث و کوفی- بنایی و در آستان حضرت شاه عبدالعظیم(ع) نستعلیق بود. در کاشی دوره صفوی نقوش هندسی و گیاهی هر کدام به‌صورت مجزا و ساده به کار رفته بودند، ولی در دوره قاجار، استفاده تلفیقی از نقوش گیاهی و هندسی با جزییات فراوان مشاهده شد. همچنین مشخص شد که با توجه به تاثیر هنر غرب بر هنر قاجار، نقوش آن از حالت روحانی خارج شده است و استفاده از نقوش طبیعت‌گرا مانند نقوش انسانی، جانوری، گل‌ها و میوه‌ها تحت تاثیر هنر غربی در هنر کاشی‌کاری معماری ایران به وجود آمدند. همچنین قرآن مجید منبع الهام هنرمندان و طراحان آثار دوران اسلامی بوده است. نتیجه‌گیری: مروری بر دو نمونه موردی مطالعه‌شده، مسجد- مدرسه چهارباغ و آستان شاه عبدالعظیم(ع) نشان‌دهنده آن است که آیات قرآن مجید را می‌توان منشا ایده‌پردازی هنرمند در درک آثار دوره صفویه و قاجار دانست.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_863_19b650660b253761af189682e03501dd.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Analysis of the Visual Privacy of Historical Urban Texture Houses with Shenashir and Sea Views Case Study: Coastal Houses of the Old Texture of Bushehr تحلیل حریم دیداری خانه‌های شناشیردار رو به دریا و درون بافت شهری تاریخی نمونه موردی: خانه‌های لبه ساحل در بافت قدیم بوشهر 203 215 864 FA راحیل ندومی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران علی شرقی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران Journal Article The ancient and historic texture of each city are a proper response to people lives in their time which transfer the values of society to architectural places. Although needs and culture of today's societies have altered due to industrial and information evolution, there are still roots in the culture of historic buildings that can be learned. One of the valuable principles of traditional houses is privacy and specifically visual privacy or the ability to control the view to inside of house from outside. This study focuses on analysing the effect of sea and view on the visual privacy of the buildings in the old fabric of Bushehr. In this regard, with action research methodology field studies have been conducted; six residential buildings with outsid Shenashir have been selected therough non-target purposeful sampling. After introducing effective elements in the visual privacy, the number, surface and their views, the amount of openness, semi-openness or closeness of house space of houses by these elements in the facade in and on the side of old fabric were compared and the effect of sea in the privacy of the houses was inferenced. the results suggest that sea has condensed visual privacy needs of the homes and the facades of houses inside urban texture have more closed spaces and less open spaces than the houses outside of urban texture, but the amount of half-open space in them are the same and not affected by the sea factor. بافت‎های قدیمی و تاریخی هر شهر، پاسخی مناسب برای زندگی افراد در زمان خود بوده و اصول و ارز‌ش‌های جامعه خود را به کالبد معماری بدل کرده‎اند. گرچه نیازها و فرهنگ جوامع امروز با انقلاب‎های صنعت و اطلاعات دگرگون شده، اما همچنان ریشه‌های عمیقی در فرهنگ حاکم بر بناهای تاریخی خود وجود داشته و میتوان از آن‎ها آموخت. یکی از اصول واجد ارزش خانه‎های سنتی حریم و علی‌الخصوص حریم دیداری یا قابلیت کنترل میزان دید به درون خانه با توجه به فضای رو به آن است. در این مطالعه سعی بر آن است که تاثیر عنصر دریا و دید به آن بر حریم بصری بناهای مسکونی بافت قدیم شبه‌جزیره بوشهر بررسی شود. در این راستا با روش پژوهش در عمل، مطالعات میدانی انجام شده است؛ بدین صورت که با نمونه‎گیری غیرتصادفی هدفمند، شش بنای مسکونی درون و لبه بافت تاریخی که دارای عنصر شناشیر خارجی هستند، انتخاب و برداشت شده‎اند. با معرفی عناصر موثر در حریم دیداری، تعداد، سطح و دید آن‎ها، میزان باز، نیمه‎باز یا بسته بودن فضای خانه توسط این عناصر در نمای بناهای داخل بافت و رو به دریا مقایسه و تاثیر عامل دریا در حریم بصری خانه‎ها استنتاج شده است. آن‎چه از نتایج برآمده نشان‎دهنده این است که دریا باعث کاهش نیاز به حریم بصری خانه‌ها شده به گونه‌ای با وجود ثبات تناسبات، نماهای درون بافت دارای فضاهای بسته بیشتر و فضاهای باز کمتری نسبت به خانه‌های لبه بافت هستند اما میزان فضای نیمه‌باز در آن‌ها یکسان بوده و تحت تاثیر عامل دریا قرار نگرفته است.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_864_1fc214004c9481e4c8073e85323bfd4b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 The Study of the Effect of Sensory Perception Components Influenced by Divine Verses on Increasing the Satisfaction of Neighborhood Mosques (Case study: Comparison of Javad Al-Aemah and Haft-Darb Mosques of Qazvin) بررسی تاثیر مولفه‌های ادراک حسی متاثر از آیات الهی بر افزایش میزان رضایت‌مندی از مساجد محله‌ای (نمونه موردی: مقایسه مساجد جوادالائمه و هفت درب قزوین) 217 232 865 FA رسول پهلوان‌پور گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران جمال‌الدین سهیلی گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران مهدی خاک‌زند گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Journal Article At present, the principles and patterns of mosque shaping and its symbolic look have been forgotten, especially at the level of neighbourhood mosques. Since the restoration of Iranian-Islamic architecture and urban identity is one of the tasks of contemporary architects and urban planners, therefore, the purpose of the present study was identifying features, principles and values existing and influenced by Islamic verses and hadiths in mosques architecture and urban planning, as well as adapting them to the needs of the contemporary period and modelling the values of beyond place and time mosques. In the present study, a survey method had been designed to investigate the effect of sensory perception models on satisfaction and desirability increase in neighbourhood mosques of Qazvin City. After explaining the models and components of sensory perception, the criteria for effective assessment of satisfaction increase in mosques were extracted and the questionnaire was adjusted according to the Likert spectrum, and structural equation modelling (SEM) method analyzed the relationships between variables and their impact. The findings of the study show that there is a significant relationship between the components of sensory perception and satisfaction in neighbourhood mosques, in which the impact of cultural indicators and social system existing in the neighbourhood was more than other indicators. As a result, observing the sensory patterns in the design of the mosque's constituent elements increases the spatial utility, which creates and reinforces adaptive sensory architecture patterns in religious space and increases the motivation of worshipers to continue attending neighbourhood mosques. در عصر حاضر اصول و الگوهای شکل‌دهنده مساجد و نگاه نمادگونه به آن مخصوصاً در سطح مسجدهای محله‌ای به دست فراموشی سپرده شده است. با توجه به اینکه بازیابی هویت معماری و شهرسازی ایرانی- اسلامی از جمله وظایف معماران و شهرسازان معاصر بوده، شناسایی ویژگی‌ها، اصول و ارزش‌های موجود و متاثر از آیات و احادیث اسلامی در معماری و شهرسازی مساجد و همچنین تطبیق متناسب آنها با نیازهای دوره معاصر و الگوسازی ارزش‌های فرامکانی و فرازمانی مساجد هدف پژوهش حاضر بود. در پژوهش حاضر به روش پیمایشی به بررسی تاثیر مدل‌های ادراک حسی موثر بر افزایش رضایت‌مندی و مطلوبیت در مساجد محله‌ای شهر قزوین پرداخته شد. پس از تبیین مدل‌ها و مولفه‌های ادراک حسی، معیارهای ارزیابی موثر بر افزایش رضایت‌مندی به مساجد استخراج شدند و پرسش‌نامه طبق طیف لیکرت تنظیم و با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) روابط بین متغیرها و میزان تاثیر آنها تحلیل شد. یافته‌های پژوهش وجود رابطه معنی‌دار بین مولفه‌های ادراک حسی و رضایت‌مندی در مساجد محله‌ای را نشان دادند که در آن میزان تاثیرگذاری شاخصه‌های فرهنگی و نظام اجتماعی موجود در محله از دیگر شاخصه‌ها بیشتر بود. درنتیجه رعایت الگوهای حسی در طراحی عناصر تشکیل‌دهنده مساجد باعث افزایش مطلوبیت فضایی شده است که این امر موجب ایجاد و تقویت الگوهای معماری حسی انطباقی در مکان‌های مذهبی و افزایش انگیزش نمازگزاران برای تداوم حضور در مساجد محله‌ای می‌شود.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_865_3b3dbaf68507998acd6a5a5254ab2d76.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 9 3 2019 11 22 Symbolism of Shia Imamat Concept on Decorative Patterns of Imamzadeh Roshan Abad of Gorgan ﻧﻤﺎدﮔﺮایی ﻣﻔﻬﻮم اﻣﺎﻣﺖ از ﻣﻨﻈﺮ ﺷﯿﻌﻪ در ﻧﻘﻮش ﺗﺰییناﺗﯽ اﻣﺎمزاده روﺷﻦآﺑﺎد ﮔﺮﮔﺎن 233 243 866 FA آناهیتا مقبلی گروه هنر، دانشکده هنر و رسانه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران سارا سودیان‌طهرانی گروه هنر، دانشکده هنر و رسانه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article Islamic art patterns have both visual beauty and symbolic values. Islamic art with its sublime wisdom in its symbolization has lots of possibilities that the most important tool of it, is geometry, but between the Islamic decorative motifs, the animal patterns are less visible. It seems the little presence of this figure in among of Islamic decorative motifs shows symbolism trend that points to special concept. In Roshan Abad building, figures like fish and bird attract attention and it seems are designed based on special concepts. Thus, in the present study, it is tried to study the symbolism of decorative motifs based on Islamic wisdom. This study is descriptive-historical research and qualitatively analyzes the research information, direct observations, as well as library research are also used for data gathering. According to the results of the present study, it seems reflection of Shia and mystical ideas as symbols that insinuate to concepts like pontificate and guidance, is the most voucher in decorations of Roshan Abad building. ﻧﻘﻮش ﻫﻨﺮ اﺳﻼﻣﯽ در ﻋﯿﻦ داراﺑﻮدن زیبایی ﺑﺼﺮی ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺰیینی ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ در ذات ﺧﻮد ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزﺷﻤﻨﺪی دارﻧﺪ. این ﻫﻨﺮ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺣﮑﻤﺖ ﻣﺘﻌﺎﻟﯽ ﺧﻮد در ﻧﻤﺎدﭘﺮدازی، اﻣﮑﺎﻧﺎت زیادی دارد ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮین آن ﻫﻨﺪﺳﻪ اﺳﺖ، اﻣﺎ در آن ﻧﻘﺶ ﺣﯿﻮان ﮐﻤﺘﺮ دیده ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﺣﻀﻮر اﻧﺪک این ﻧﻘﻮش ﻫﺮ ﺟﺎ ﮐﻪ ﻣﺠﺎل ﺧﻮدﻧﻤﺎیی یاﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﻧﻤﺎدی اﺳﺖ ﮐﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﺧﺎﺻﯽ دارد. در ﺑﻨﺎی آراﻣﮕﺎﻫﯽ روﺷﻦآﺑﺎد ﮐﻪ ﺑﻘﻌﻪای ﮐﻮﭼﮏ در ﮔﺮﮔﺎن اﺳﺖ، ﺣﻀﻮر ﺗﺼﺎویر ﺣﯿﻮاﻧﺎت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺮﻧﺪه و ﻣﺎﻫﯽ در ﻣﯿﺎن ﻧﻘﺶﻣﺎیهﻫﺎی تزیینی، ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻠﺐ ﻧﻈﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﻧﻤﺎدین ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻨﺎ دارای ﻧﻘﻮش اﻧﺘﺰاﻋﯽ در ﺑﺴﺘﺮ ﻫﻨﺪﺳﯽ دﻗﯿﻖ و ﻣﻨﺴﺠﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺼﻠﺖﻫﺎی اﺳﻼﻣﯽ آن را ﺣﻔﻆ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﺮ این اﺳﺎس ﺗﻼش ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽﻫﺎی اﻧﺠﺎمﺷﺪه در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﺎدﮔﺮایی ﻧﻘﺶﻣﺎیهﻫﺎی ﺗﺰیینی ﺑﻨﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﮑﻤﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. این ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﻧﻮع ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در آن از اﺑﺰار ﮔﺮدآوری اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪﺻﻮرت اﺳﻨﺎدی و ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪای و ﻧﯿﺰ ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﯿﺪاﻧﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽﻫﺎی اﻧﺠﺎمﺷﺪه در این ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻣﯽﺗﻮان ﭼﻨﯿﻦ اﻇﻬﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﺑﺎزﺗﺎب ﻋﻘﺎید ﻋﺎرﻓﺎﻧﻪ و ﺷﯿﻌﯽ در ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻤﺎدﻫﺎیی ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم اﻣﺎﻣﺖ و راﻫﻨﻤﺎیی و دﺳﺘﮕﯿﺮی اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، در ﻧﻘﻮش ﻧﻤﺎدین ﺑﻨﺎی روﺷﻦآﺑﺎد ﭘﺮرﻧﮓﺗﺮین دﺳﺘﺎویز ﺗزیینات ﺑﻮدهاﻧﺪ.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_866_ca8155f4d27f205953f9d3d7974bdd70.pdf