دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 05 10 Identification of Effective Flexible Design Concepts for Affordable Housing through the Research by Design Method شناسایی نو‌ایده‌های طراحی انعطاف‌پذیر موثر در مسکن استطاعت‌پذیر با استفاده از روش طراحی پژوهی 1 26 27799 10.48311/bsnt.2025.74999.0 FA انیسه خیاط خلقی دانشجوی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران ندا سادات صحراگرد منفرد استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0002-7459-4900 سید عباس یزدانفر دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0002-0719-6961 Journal Article 2025 08 08 Aims: Providing affordable housing for social groups is one of society’s most pressing challenges. A flexible approach with diverse solutions can facilitate housing affordability. This study adopts a design-based research method, aiming to identify the most effective flexible design concepts for affordable housing. Method: A mixed-method approach is used. First, components of flexible and affordable housing design were identified using a descriptive method, and their relationships were established within a goal-content framework serving as the study’s theoretical basis. Then, through “research through design” method, 12 case studies emphasizing flexibility in affordable housing analyzed based on this framework, resulting in the extraction and classification of 30 design ideas. Findings: The most frequently cited ideas in these case studies include “modular design and open structures” (under the structural systems category), and “dry connections of prefabricated components which allow for modifications and repairs,” (under connection systems). Based on the context, several ideas combined and enhanced to develop new design concepts. Conclusion: The results show that the most impactful design concepts—based on the frequency of their influence on affordable housing components. Those listed as connecting repetitive modules to create divisible and expandable units that respond to social needs. Diverse configurations tailored to different sites for maximum utilization and adaptability. A core module with fixed and movable spaces to support variety and non-material needs. In addition, prefabricated modular structures integrated with vertical circulation elements and simple forms that harmonize with the surrounding environment. اهداف: تأمین مسکن قابل‌استطاعت برای گروه‌های اجتماعی از مهم‌ترین چالش‌های جامعه محسوب می‌شود. رویکرد انعطاف‌پذیری با راهکارهای متنوع می‌تواند سبب استطاعت‌پذیری مسکن گردد. این پژوهش با استفاده از روش طراحی‌پژوهی شکل‌گرفته، لذا هدف این پژوهش شناسایی موثرترین نوایده‌های‌طراحی انعطاف‌پذیر در مسکن استطاعت‌پذیر می‌باشد. روش ها: روش این پژوهش ترکیبی می‌باشد. ابتدا مؤلفه‌های طراحی مسکن انعطاف‌پذیر و استطاعت‌پذیر با روش توصیفی استخراج و ارتباط بین این دو دسته مؤلفه، در قالب جدول هدف-محتوا به‌عنوان چهارچوب‌نظری پژوهش برقرار‌شد. سپس با‌استفاده از روش «پژوهش از طریق طراحی»، ۱۲ نمونه‌مطالعاتی مسکن استطاعت‌پذیر با تأکید بر انعطاف‌پذیری، بر مبنای چهارچوب‌نظری تحلیل‌شد و 30 خردایده‌‌طراحی از این نمونه‌ها استخراج و دسته‌بندی شد. یافته‌ها: پرتکرارترین خرد‌ایده‌های‌طراحی در نمونه‌ها عبارتند از: طراحی مدولار و ساختار باز در دسته سیستم ساختاری، اتصال خشک قطعات پیش‌ساخته و امکان تغییر و تعمیر قطعات در دسته استفاده از اتصالات خشک. سپس متناسب با بستر طراحی، تعدادی خردایده انتخاب و با ترکیب و ارتقای آن‌ها، نوایده‌های‌طراحی شکل گرفتند. نتیجه‌گیری: نوایده‌های‌طراحی مستخرج ارزیابی شدند تا مشخص شود کدام می‌توانند کارآمدتر عمل کنند .نتایج نشان می‌دهد که نوایده‌های‌طراحی از نظر فراوانی اثرگذاری بر مؤلفه‌های مسکن استطاعت‌پذیر به‌ترتیب شامل: «اتصال مدول‌ها در راستای تولید انواع واحد مسکونی تفکیک‌پذیر و توسعه‌پذیر با ماژول‌های تکرارشونده و پاسخگو به نیازهای اجتماعی»، «پیکربندی متنوع در زمین‌های متنوع شهری برای دستیابی به حداکثر استفاده و آدرس‌پذیر بودن فضا»، «مدول پایه مشتمل بر فضاهای ثابت و متحرک جهت استفاده از تنوع لازم و تأمین بعد نیازهای غیرمادی» و «ساختار مدولار پیش‌ساخته تلفیقی با سیرکولاسیون عمودی با احجام ساده و هماهنگ با محیط‌زیست» می‌باشد.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_27799_a46e10627f49a5333cdcd0b700790f8b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 Cooling load reduction through the optimization of the external envelope of Qazvin high-rise residential buildings based on sensitivity analysis کاهش بار سرمایشی با بهینه سازی پوسته خارجی ساختمان مسکونی بلند مرتبه قزوین مبتنی بر آنالیز حساسیت 27 56 27784 10.48311/bsnt.2025.75024.0 FA زهرا کریمی دانشجوی دکتری، معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران افسانه زرکش دکتری معماری، استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 11 03 Aims: Given the changes in climatic conditions and the global warming trend, energy conservation in the cooling sector has become one of the leading factors in current research. The main objective of this research was to reduce the energy consumption in the cooling sector of existing high-rise residential buildings in Qazvin city. This was achieved by optimizing various design variables of the building's exterior envelope, including the type of glazing, window shading devices, roof shading, and thermal insulation of the exterior walls. Methods: The research methodology in this study is mixed-methods, involving qualitative aspects (studies on theoretical foundations) and quantitative aspects, energy simulation using the DesignBuilder software. Findings: The Design Builder software was utilized to perform a sensitivity analysis on 3 parameters, encompassing 23 implementable variables in the existing building, to simultaneously evaluate their impact on the cooling load. The best selected solution for variables with a high impact factor was based on minimizing the cooling load. Finally, various states were considered for each variable, and the optimal variable was achieved through parametric analysis. By combining these optimal variables in the existing building model, an energy-efficient model for similar buildings was obtained. Conclusion: The results indicate that the final model, which is introduced as the optimized building, achieved a reduction of approximately 45.47% in the building's cooling load. This reduction in energy consumption decreases the amount of greenhouse gases resulting from energy use, which are themselves a cause of global warming, and also provides thermal comfort conditions through these factors. اهداف: با توجه به تغییرات شرایط آب و هوایی و روند گرمایش جهانی، حفظ انرژی در بخش سرمایش به یکی از عوامل پیشتاز در تحقیقات حاضر تبدیل شده است. هدف اصلی این تحقیق کاهش انرژی مصرفی در بخش سرمایش ساختمان‌های مسکونی بلند مرتبه موجود شهر قزوین بوده است. این امر با بهینه ‌سازی متغیرهای مختلف طراحی پوسته خارجی ساختمان از جمله نوع شیشه، سایبان پنجره‌ها، سایه‌اندازی بام، عایق حرارتی جداره‌های خارجی، بدست آمده است. روش ها: روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی، کیفی،مطالعات در زمینه مبانی نظری وکمی، شبیه‌سازی انرژی در نرم‌افزار دیزاین بیلدر می‌باشد. یافته ها: نرم‌افزار دیزاین بیلدر برای اجرای یک تحلیل حساسیت روی ۳ پارامتر، شامل 23 متغیر قابل اجرا در ساختمان موجود به منظور ارزیابی همزمان تاثیر آنها بر بار سرمایش به کار گرفته شد. بهترین راه حل انتخاب شده برای متغیرها با ضریب تاثیر بالا بر اساس به حداقل رساندن بار سرمایشی بود. در نهایت برای هر متغیر حالت‌های مختلف در نظر گرفته شده و طریق تحلیل پارامتریک به متغیر بهینه دست یافته و با ترکیب آنها در مدل ساختمان موجود به ارائه مدلی انرژی کارا برای ساختمان‌های مشابه دست یافته شد. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است در مدل نهایی که به عنوان ساختمان بهینه معرفی شده است به میزان حدود 45.47 درصد کاهش در بار سرمایشی ساختمان دست یافته شده است. این کاهش مصرف انرژی، میزان گازهای گلخانه‌ای حاصل از مصرف انرژی، که خود عامل گرمایش جهانی هستند را کاهش داده و شرایط آسایش حرارتی نیز از طریق این عوامل فراهم می‌شود.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_27784_3fb2e1b55397557a0f3e4370d3ae2073.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 From Criteria to Construction: An Integrated Multi-Criteria Decision-Making Model for Optimal Wall and Façade System Selection از معیار تا ساخت: مدلی یکپارچه برای تصمیم‌گیری چندمعیاره در انتخاب بهینه سیستم‌های دیوار و نما 57 74 28173 10.48311/bsnt.2025.117463.82891 FA حامد کیخا گروه مقاوم سازی و بازسازی سازه‌ها، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایران. 0000-0001-9932-8118 Journal Article 2025 11 03 Aims: The selection of building envelope systems in Iranian construction is often subjective, lacking a systematic, evidence-based framework. This absence negatively impacts long-term building performance, cost efficiency, and overall sustainability. This research aims to develop a comprehensive Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) model for the systematic assessment and optimal selection of non-load-bearing wall and façade systems, specifically targeting mass housing projects. Methods: This descriptive-analytical study identified 22 common systems and a comprehensive set of key evaluation criteria through extensive literature review and structured expert interviews. The relative importance (weights) of these criteria were quantified by professionals using a reliable Likert-scale questionnaire (Cronbach’s alpha: 0.885 for walls, 0.884 for façades). A second detailed questionnaire evaluated the performance of each system against these weighted criteria, with the analysis also considering Iran’s three major climatic zones. Findings: For wall systems, "Nailability," "Weight," and "Enhancement of Space Efficiency" were identified as the most critical criteria, with AAC wall panels and AAC blocks ranking as the top-performing options. For façade systems, "Labor Cost," "Physical Durability," and "Material Cost" were the highest-priority factors, favoring Precast Concrete Façades and Dry Stone Façades. Region-specific rankings and detailed insights for climate-responsive design were also generated. Conclusion: The primary outcomes are an adaptable analytical tool to help designers and managers select optimal system combinations based on project specifics, and a set of detailed executive drawings for the nine top-performing combinations. This research provides a structured, multi-criteria framework that enhances decision-making transparency, reduces subjectivity, and supports sustainable and cost-effective construction practices in Iran. اهداف:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> انتخاب سیستم‌های جداره ساختمان در ایران اغلب مبتنی بر قضاوت شخصی و فاقد چارچوب علمی و نظام‌مند است. هدف این پژوهش، توسعه یک مدل جامع تصمیم‌گیری چندمعیاره<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> (MCDM) برای ارزیابی سیستماتیک و انتخاب بهینه سیستم‌های دیوار غیرباربر و نما، با تمرکز ویژه بر نیازهای پروژه‌های انبوه‌سازی مسکن است<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. روش‌ها:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> در این مطالعه توصیفی-تحلیلی، <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۲۲ سیستم رایج و معیارهای کلیدی ارزیابی (عملکردی، اقتصادی، محیطی، اجرایی و...) از طریق مرور دقیق اسناد و مصاحبه با خبرگان شناسایی شدند. سپس، معیارها توسط متخصصان صنعت ساختمان با استفاده از پرسشنامه لیکرت معتبر (آلفای کرونباخ: <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۰.۸۸۵ برای دیوار و <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۰.۸۸۴ برای نما) وزن‌دهی شدند. پرسشنامه دوم، عملکرد هر سیستم را در برابر این معیارهای وز‌ن‌دار، با در نظر گرفتن سه منطقه اقلیمی اصلی ایران، به‌دقت ارزیابی کرد<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. یافته‌ها:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> در سیستم‌های دیوار، معیارهایی چون «قابلیت میخ‌پذیری»، «وزن» و «بهینه‌سازی فضا» به‌عنوان حیاتی‌ترین معیارها شناخته شدند و «پانل دیواری<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">AAC»<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> و «بلوک<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">AAC»<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> بالاترین رتبه را کسب کردند. در سیستم‌های نما، «هزینه اجرا»، «دوام فیزیکی» و «هزینه مصالح» مهم‌ترین عوامل بودند که منجر به برتری «نمای بتنی پیش‌ساخته» و «نمای سنگی با اجرای خشک» گردید. رتبه‌بندی‌های دقیق و مختص اقلیم نیز استخراج شد<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">. نتیجه‌گیری:<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';"> دستاوردهای اصلی این پژوهش شامل یک ابزار تحلیلی-مدیریتی انطباق‌پذیر مبتنی بر اکسل برای کمک به ذینفعان در انتخاب ترکیب بهینه سیستم بر اساس محدودیت‌های پروژه و اقلیم، و همچنین مجموعه‌ای از جزئیات اجرایی دقیق برای <span lang="FA" style="font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">۹ ترکیب برتر است. این تحقیق، چارچوبی ساختاریافته فراهم می‌کند که ذهنیت‌گرایی را کاهش داده و از تصمیم‌گیری‌های پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر در ساخت‌وساز ایران پشتیبانی می‌کند.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_28173_d80f8d2f11bbd1a8ab728b02fa3cd66a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 Interpretive Structural Modeling of Urban Form Elements for Developing a Theoretical Framework Grounded in Modern Construction Technologies مدلسازی ساختاری تفسیری مولفه های سیمای شهری با رویکرد تدوین چارچوب نظری مبتنی بر تکنولوژی‌های نوین ساخت 75 104 28619 10.48311/bsnt.2026.117575.82893 FA الهام رمضانی دانشجوی دکترای معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند، خراسان جنوبی،ایران 0009-0007-2372-6524 رضا میرزایی استادیار گروه هنر و معماری، ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند، خراسان جنوبی،ایران 0000-0001-8769-0275 محسن وفامهر استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.،دانشکده هنر و معماری،دانشگاه آزاد اسلامی 0000-0003-2951-1763 سیدمسلم سیدالحسینی استاد گروه شهرسازی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد،خراسان رضوی،ایران Journal Article 2025 11 09 Rapid technological advancements have instigated fundamental transformations in urban landscapes, posing challenges to the alignment with indigenous and cultural concepts. This paper aims to re-evaluate theoretical frameworks of urban form by modeling the structural-interpretive components of the urban landscape through the lens of innovative construction technologies.The research methodology employed is mixed-methods (quantitative-qualitative), utilizing theoretical analysis to extract key components and concepts related to urban form and innovative construction technologies. Subsequently, these components were refined and finalized through the Delphi method and expert consultation. The theories of Giddens, Bourdieu, Castells, and Heidegger were adopted as the foundation for analysis. To analyze the relationships between components and determine a hierarchical structure, the Structural-Interpretive Modeling (ISM) approach was utilized, resulting in a model presented across six levels.The findings indicate that innovative construction technologies play a driving role in shaping the urban landscape, exerting the greatest influence among other components. The resulting model demonstrates a multi-layered structure, with innovative technology positioned as a fundamental variable and a driving component at the foundational layers.Consequently, technology serves as a pivotal component in redefining spatial identity, cultural representations, and collective memory within the urban landscape. Furthermore, understanding architectural history, analyzing the current situation, and assessing the impact of modernity, supported by architectural theories, alongside the proposed theoretical framework, can be effective in improving urban environments. The presented theoretical framework can serve as an analytical basis for understanding the relationships between construction technology and urban form components, as well as for improving the current state of cities. اهداف: تحولات سریع فناوری، تغییرات بنیادینی در سیمای شهرها ایجاد و همسویی با مفاهیم بومی-فرهنگی را دشوار کرده است. این مقاله با هدف مدلسازی ساختاری-تفسری مؤلفه‌های سیمای شهری با رویکرد فناوری‌های نوین ساخت، به بازاندیشی چارچوب‌های نظری سیمای شهری می‌پردازد. روش ها:روش‌شناسی پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) است و با بهره‌گیری از تحلیل نظریات اندیشمندان، مؤلفه‌ها و مفاهیم کلیدی مرتبط با سیمای شهری و فناوری‌های نوین ،استخراج و سپس با استفاده از روش دلفی و نظر خبرگان، مؤلفه‌ها پالایش و نهایی گردید. نظریات صاحب نظرانی همچون آنتونی گیدنز، پیر بوردیو، مانوئل کاستلز و هایدگر به عنوان مبنای تحلیل قرار گرفته و برای تحلیل روابط بین مؤلفه‌ها و تعیین ساختار سلسله‌مراتبی، از روش مدلسازی ساختاری-تفسری (ISM) استفاده شده و در نهایت مدل در 6 سطح لایه بندی شده، ارائه گردیده است. یافته ها: تحلیل ها نشان می‌دهد فناوری‌های نوین ساخت در سیمای شهری نقش پیشران داشته و بیشترین نفوذ را در میان سایر مؤلفه‌ها دارا هستند. مدل حاصل بیانگر ساختاری چندسطحی است که فناوری نوین به صورت متغیری بنیادی و مولفه پیشران در لایه‌های پایه قرار دارد. نتیجه گیری: فناوری‌ به عنوان مولفه‌ای بنیادین در بازتعریف هویت فضایی، بازنمایی‌های فرهنگی و حافظه جمعی سیمای شهری نقش کلیدی دارد و شناخت تاریخچه معماری پس از آسیب‌شناسی وضعیت موجود و تحلیل تأثیر مدرنیته با کمک از نظریات معماری ، در کنار چارچوب نظری ارائه شده، می‌تواند در بهبود سیمای شهرها مؤثر باشد. چارچوب نظری ارائه‌شده می‌تواند مبنای تحلیلی برای فهم روابط میان فناوری ساخت و مؤلفه‌های سیمای شهری و بهبود وضعیت کنونی سیمای بیرجند مورد استفاده قرار گیرد.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_28619_81e2631c91b78268005021e704312097.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 Evaluating the impact of temporary accommodation quality on reducing psychological trauma after an earthquake (Case study: Khoy County Earthquake) ارزیابی تاثیر کیفیت اسکان موقت در کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله؛ نمونه موردی: زلزله شهرستان خوی 105 118 28704 10.48311/bsnt.2026.119246.82920 FA بهروز صالحی گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران 0000-0002-3731-7429 رضا منصوری گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران معصومه شفیعی باغبادرانی دانشگاه ایلام Journal Article 2026 02 09 Aims: The main objective of this study is to extract factors affecting the quality of temporary accommodation and to examine their impact on reducing psychological trauma after the earthquake. Methods: A combination of quantitative and qualitative methods was used in this study. In the qualitative part, a library method was used to examine studies in the field of temporary accommodation, environmental and physical conditions affecting temporary accommodation spaces, and semi-structured interviews were conducted with several earthquake victims living in temporary accommodation in East Azerbaijan Province and experts, and the extracted factors were used in the quantitative part. In the quantitative part, standard questionnaires were used to assess the level of post-traumatic stress disorder, and a researcher-made questionnaire was used to assess the quality of temporary accommodation, and the data were evaluated using descriptive and inferential statistical analyses. Results: The results of this study show that about 70 percent of earthquake victims living in temporary shelters experience some level of stress and anxiety, and the physical and environmental conditions of the place of residence have a significant impact on their mental state. Also, the results show that physical, social, economic and cultural, and technical and structural factors have the greatest impact on reducing post-disaster psychological trauma, respectively. Conclusion: The findings of this study emphasize that in order to reduce post-disaster psychological trauma, temporary shelters need to be considered in the design and implementation stages and be constructed in accordance with the climatic, social, economic, and cultural characteristics of the users. اهداف: هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و استخراج عوامل موثر بر کیفیت اسکان موقت از ادبیات موضوع و بررسی تاثیر آنها بر روی کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله است. روش ها: در این پژوهش از ترکیب روش‌های کمی و کیفی استفاده شده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی مطالعات حوزه اسکان موقت، شرایط محیطی و کالبدی موثر بر فضاهای اسکان موقت پرداخته شد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با چندین نفر از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت استان‌ آذربایجان شرقی و متخصصین انجام شد. عامل‌های استخراج شده از بخش کیفی در بخش کمی پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. در بخش کمی، از پرسشنامه‌های استاندارد برای ارزیابی میزان اختلال استرس پس از سانحه و پرسشنامه محقق ساخته برای ارزیابی کیفیت اسکان موقت استفاده شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های آماری توصیفی و استنباطی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که حدود 70 درصد از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت، سطوحی از استرس و اضطراب را تجربه می‌کنند و شرایط کالبدی و محیطی محل سکونت تأثیر قابل توجهی بر وضعیت روانی آنها داشته است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که عوامل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و فنی و سازه‌ای به ترتیب بیشترین تاثیر را در کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق تأکید دارند برای کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه لازم است اسکان موقت در مرحله طراحی و اجرا مورد توجه قرار گیرد و متناسب با ویژگی‌های اقلیمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی استفاده کنندگان برپا گردد.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_28704_89bdedf8c38bda669ba5aba697d7703b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی 2322-4991 16 1 2026 04 21 Morphological Analysis of Yazd Historic Fabric via Voronoi Geometry تحلیل مورفولوژیک بافت تاریخی شهر یزد با استفاده از مدل هندسه ورونویی 119 140 28920 10.48311/bsnt.2026.119289.82922 FA علی خالقی بابائی دانشجو دکترا، گروه معماری، واحد کرج،دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران شقایق ناصرترابی دانشجو دکترا، گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی کرج، ایران حسین کلانتری خلیل آباد استاد، جهاد دانشگاهی و هیات علمی گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Journal Article 2026 02 12 Aims: Accelerated urbanization in recent decades, particularly within Iran’s historic centers, has precipitated profound physical transformations, introducing complexities into analyzing internal urban morphologies. As a paramount exemplar of traditional Iranian urbanism, Yazd’s historic fabric possesses a sophisticated internal logic and order concealed beneath its seemingly organic appearance. Accordingly, this research conducts a morphological analysis of the spatial configuration of Yazd’s historic core, employing the Voronoi geometry model as a mathematical framework to decode these patterns. Methods: This study is categorized as applied research and adopts a descriptive-analytical methodology. The investigation integrates archival research with computational analysis of geospatial data and maps. The analysis involves generating Voronoi diagrams, where prominent architectural landmarks—specifically the Jameh Mosque, Vaqt-ol-Sa'at Square, Ab-Anbar, and12 Imam Mausoleum—were designated as primary generators for spatial partitioning and territorial modeling. Findings: Spatial simulations based on Voronoi tessellations demonstrate that the distribution and territorial influence of these landmarks form a systematic pattern of centrality and neighborhood interaction. Variations in cell geometry and scale highlight diverse spatial capacities of these elements, revealing a well-defined physical hierarchy across various scales of the urban fabric. Conclusion: Findings indicate that Voronoi cells effectively delineate distinct spatial domains and functional hierarchies, reaffirming central roles of the Jameh Mosque and Ab-Anbar. Furthermore, the correlation between Voronoi boundaries and historical street networks suggests a hidden structural order governed by proximity logic. Consequently, the Voronoi model serves as an advanced computational tool for scientific decoding of spatial structures, offering insights for strategic planning and conservation of historic environments. اهداف: رشد شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در شهرهای تاریخی ایران، موجب دگرگونی‌های عمیق کالبدی و فضایی شده و تحلیل ساختار درونی این بافت‌ها را با پیچیدگی‌های جدیدی مواجه ساخته است. بافت تاریخی شهر یزد به‌عنوان یکی از ارزشمندترین نمونه‌های شهرهای سنتی ایران، واجد نظمی درونی است که در ظاهر ارگانیک آن به‌راحتی قابل تشخیص نیست. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مورفولوژیک ساختار فضایی بافت تاریخی یزد، از مدل هندسه ورونوی به‌عنوان ابزاری تحلیلی بهره گرفته است. روش ها: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده و با اتکا بر مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل نقشه‌ها و داده‌های مکانی، و مدلسازی دیاگرام‌های ورونوی انجام شده است. عناصر شاخص شامل مسجد جامع یزد، میدان وقت‌الساعت، آب‌انبار شش‌بادگیری و بقعه دوازده امام به‌عنوان نقاط پایه انتخاب شدند. یافته ها: تحلیل‌های فضایی مبتنی بر دیاگرام‌های ورونوی نشان داد که توزیع و قلمرو نفوذ عناصر شاخص در بافت تاریخی یزد الگوی مشخصی از مرکزیت و همسایگی را شکل می‌دهد. تفاوت در ابعاد و ساختار سلول‌ها بیانگر نقش‌های متفاوت فضایی عناصر و وجود سلسله‌مراتب کالبدی در مقیاس‌های گوناگون بافت است. نتیجه گیری: نتایج نشان داد سلول‌های ورونوی، قلمروهای فضایی متمایز و سلسله‌مراتب عملکردی عناصر شاخص را آشکار ساخته و نقش محوری مسجد جامع و آب‌انبار شش‌بادگیری را در سازمان فضایی کل بافت تأیید می‌کنند. همچنین، انطباق مرزهای ورونوی با شبکه معابر تاریخی بیانگر وجود نظمی پنهان مبتنی بر منطق فاصله–نزدیکی است. بدین‌ترتیب، مدل هندسه ورونوی ابزاری کارآمد برای تبیین علمی ساختار فضایی و پشتیبانی از برنامه‌ریزی و حفاظت بافت‌های تاریخی به‌شمار می‌رود.

https://bsnt.modares.ac.ir/article_28920_ed34401478b1f44e3bf7f79d4f1f5593.pdf