مدلسازی ساختاری تفسیری مولفه های سیمای شهری با رویکرد تدوین چارچوب نظری مبتنی بر تکنولوژی‌های نوین ساخت

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند، خراسان جنوبی،ایران
2 استادیار گروه هنر و معماری، ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند، خراسان جنوبی،ایران
3 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.،دانشکده هنر و معماری،دانشگاه آزاد اسلامی
4 استاد گروه شهرسازی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد،خراسان رضوی،ایران
10.48311/bsnt.2026.117575.82893
چکیده
اهداف: تحولات سریع فناوری، تغییرات بنیادینی در سیمای شهرها ایجاد و همسویی با مفاهیم بومی-فرهنگی را دشوار کرده است. این مقاله با هدف مدلسازی ساختاری-تفسری مؤلفه‌های سیمای شهری با رویکرد فناوری‌های نوین ساخت، به بازاندیشی چارچوب‌های نظری سیمای شهری می‌پردازد.
 
روش ها:روش‌شناسی پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) است و با بهره‌گیری از تحلیل نظریات اندیشمندان، مؤلفه‌ها و مفاهیم کلیدی مرتبط با سیمای شهری و فناوری‌های نوین ،استخراج و سپس با استفاده از روش دلفی و نظر خبرگان، مؤلفه‌ها پالایش و نهایی گردید. نظریات صاحب نظرانی همچون آنتونی گیدنز، پیر بوردیو، مانوئل کاستلز و هایدگر به عنوان مبنای تحلیل قرار گرفته و برای تحلیل روابط بین مؤلفه‌ها و تعیین ساختار سلسله‌مراتبی، از روش مدلسازی ساختاری-تفسری (ISM) استفاده شده و در نهایت مدل در 6 سطح لایه بندی شده، ارائه گردیده است.
 
یافته ها: تحلیل ها نشان می‌دهد فناوری‌های نوین ساخت در سیمای شهری نقش پیشران داشته و بیشترین نفوذ را در میان سایر مؤلفه‌ها دارا هستند. مدل حاصل بیانگر ساختاری چندسطحی است که فناوری نوین به صورت متغیری بنیادی و مولفه پیشران در لایه‌های پایه قرار دارد.
 
نتیجه گیری: فناوری‌ به عنوان مولفه‌ای بنیادین در بازتعریف هویت فضایی، بازنمایی‌های فرهنگی و حافظه جمعی سیمای شهری نقش کلیدی دارد و شناخت تاریخچه معماری پس از آسیب‌شناسی وضعیت موجود و تحلیل تأثیر مدرنیته با  کمک از نظریات معماری ، در کنار چارچوب نظری ارائه شده، می‌تواند در بهبود سیمای شهرها مؤثر باشد. چارچوب نظری ارائه‌شده می‌تواند مبنای تحلیلی برای فهم روابط میان فناوری ساخت و مؤلفه‌های سیمای شهری و بهبود وضعیت کنونی سیمای بیرجند مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1] واعظی م، علیمردانی م. مفهوم هویت و رویکرد فلسفی به هویت و ماهیت شهر. باغ نظر. ۱۳۹۷؛۱۵(۶۲):۵۶-۴۷. doi:10.22034/bagh.2018.66285
[2] مقدس ا.ا.، قدرتی ح. نظریه ساختاری‌شدن آنتونی گیدنز و مبانی روش‌شناختی آن. فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد [اینترنت]. ۱۳۸۳ [استناد ۲۰۲۶ Jan 10]. قابل دسترس از: https://ensani.ir/file/download/article/20110106185154-1.pdf
[3] جمشیدیها گ.، پرستش س. دیالکتیک منش و میدان در نظریه عمل پیر بوردیو. نامه علوم اجتماعی [اینترنت]. ۱۳۸۶ [استناد ۲۰۲۶ Jan 10]. قابل دسترس از: https://sid.ir/paper/2318/fa
[4] زحمتکش ح.، سورناری ح.، ستارزاده ا. خوانشی انتقادی از ابعاد سیاسی‌شده نظریه جامعه و جهانی‌شدن شبکه‌ای مانوئل کاستلز. پژوهش‌های روابط بین‌الملل [اینترنت]. ۱۳۹۵:۲۸۴-۲۵۵. قابل دسترس از: https://www.iisajournals.ir/article_45878_ca9574d3e62d1a5f6f714cb85e6fa395.pdf
[5] حسنی پ.ن.، سیدالحسینی س.م.، سروری ح.، هنایی ت. اولویت‌بندی مؤلفه‌های رفتار شهروند سازمانی در نظام برنامه‌ریزی شهری (نمونه موردی: شهر مشهد). جغرافیا و توسعه فضای شهری. ۱۴۰۱؛۹(۳):۳۸-۱۹. doi:10.22067/jgusd.2021.67084.0
[42] معماریان غ. سیری در مبانی نظری معماری. تهران: سروش دانش؛ ۱۳۸۴. قابل دسترس از: https://www.iust.ac.ir/content/9969
[43] مدنی‌پور ع. طراحی فضای شهری: نگرشی بر فرایند اجتماعی و مکانی. تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری؛ ۱۳۷۹. قابل دسترس از: https://www.gisoom.com/book/1487414/
[44] رفیعیان م.، پورجعفر م.ر.، تقوایی ا.، صادقی ا. ارائه فرایند طراحی شهری اجتماعات محلی با تأکید بر رویکرد توسعه حمل‌ونقل‌محور. فصلنامه مطالعات شهری. ۱۳۹۲؛۲(۶):۷۴-۵۹. قابل دسترس از: https://urbstudies.uok.ac.ir/article_5566.html
[45] فلامکی م.م. شکل‌گیری معماری: در تجارب ایران و غرب. تهران: فضا؛ ۱۳۹۱.
[47] سنگ‌تراش ف.، پورمند ح. تحلیل تطبیقی بینش نادر اردلان بر مبنای ویژگی‌های پست‌مدرن. طراحی و برنامه‌ریزی در معماری و شهرسازی. ۱۴۰۲:۱۷-۱. doi:10.30495/dpau.2023.706779
[48] پاکزاد ج. مبانی نظری و فرایند طراحی شهری. تهران: انتشارات شهیدی؛ ۱۳۸۵. قابل دسترس از: https://www.gisoom.com/book/1377639
[50] احمدی ف. فصل و وصل در معماری سنتی ایران. کیمیای هنر. ۱۳۹۱؛۳. قابل دسترس از: http://kimiahonar.ir/article-1-47-fa.html
[51] شهبازی م.، ترابی ز. مقایسه بازتعریف و بازاستفاده از سنت در معماری معاصر ایران و اروپا (نمونه موردی: آثار منتخب لوکوربوزیه و هادی میرمیران). هویت شهر. ۱۳۹۳؛۸(۱۹):۴۸-۳۵. قابل دسترس از: https://civilica.com/doc/986303
[52] میرمیران س.ه. مجموعه آثار سید هادی میرمیران. تهران: انتشارات سازمان نوسازی و بهسازی شهری؛ ۱۳۸۵. ص. مقدمه.
[53] بهشتی س.م. هویت و مهندسی ایرانی. آیین [اینترنت]. ۱۳۸۹؛(۲۸-۲۹):۱۵-۵. قابل دسترس از: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/651353
[54] بهشتی س.م. حکایت معماری در سرزمین شعر؛ چگونه می‌توان شعر معماری را سرود. بیناب [اینترنت]. ۱۳۹۶. قابل دسترس از: https://www.noormags.ir/view/ar/articlepage/1608309
[56] پرویزی ا.، مهدوی‌نژاد م.، بمانیان م.ر. بررسی نحوه کیفیت ورود فناوری در تاریخ معماری مدرن. آرمانشهر معماری و توسعه شهری. ۱۳۹۴؛۸(۱۵):۱۴-۱. قابل دسترس از: https://www.armanshahrjournal.com/article_33528.html
[59] مهدوی‌نژاد م.، یاری ف.، دهقانی س. تحول در آموزش معماری در تعامل دوسویه با تاریخ و فناوری. معماری و شهرسازی پایدار [اینترنت]. ۱۳۹۲. قابل دسترس از: https://sid.ir/paper/265459/fa
[60] پرویزی ا.، مهدوی‌نژاد م.، بمانیان م.ر. بررسی نحوه کیفیت ورود فناوری در تاریخ معماری مدرن. آرمانشهر. ۱۳۹۴؛۱۵:۱۴-۱. قابل دسترس از: https://www.armanshahrjournal.com/article_33528_e63121a566f72aad3cd43202b214869f.pdf
[64] قاضی‌نوری س.س.، سفری ح. نقش و اهمیت فناوری‌های نرم در هندسه نظم جدید جهانی. فصلنامه علمی آماد و فناوری دفاعی [اینترنت]. ۱۴۰۲. قابل دسترس از: https://journals.sndu.ac.ir/article_2588.html

  • تاریخ دریافت 18 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 09 اسفند 1404