ارزیابی تاثیر کیفیت اسکان موقت در کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله؛ نمونه موردی: زلزله شهرستان خوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
2 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
3 دانشگاه ایلام
10.48311/bsnt.2026.119246.82920
چکیده
اهداف: هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و استخراج عوامل موثر بر کیفیت اسکان موقت از ادبیات موضوع و بررسی تاثیر آنها بر روی کاهش آسیب‌های روانی پس از زلزله است.
روش ها: در این پژوهش از ترکیب روش‌های کمی و کیفی استفاده شده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی مطالعات حوزه اسکان موقت، شرایط محیطی و کالبدی موثر بر فضاهای اسکان موقت پرداخته شد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با چندین نفر از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت استان‌ آذربایجان شرقی و متخصصین انجام شد. عامل‌های استخراج شده از بخش کیفی در بخش کمی پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. در بخش کمی، از پرسشنامه‌های استاندارد برای ارزیابی میزان اختلال استرس پس از سانحه و پرسشنامه محقق ساخته برای ارزیابی کیفیت اسکان موقت استفاده شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های آماری توصیفی و استنباطی مورد ارزیابی قرار گرفت.
نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که حدود 70 درصد از زلزله‌زدگان ساکن در اسکان موقت، سطوحی از استرس و اضطراب را تجربه می‌کنند و شرایط کالبدی و محیطی محل سکونت تأثیر قابل توجهی بر وضعیت روانی آنها داشته است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که عوامل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و فنی و سازه‌ای به ترتیب بیشترین تاثیر را در کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه دارند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق تأکید دارند برای کاهش آسیب‌های روانی پس از سانحه لازم است اسکان موقت در مرحله طراحی و اجرا مورد توجه قرار گیرد و متناسب با ویژگی‌های اقلیمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی استفاده کنندگان برپا گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
آصفی شهرام، فرخی محمد. ارزیابی اسکان موقت بعد از زلزله و راهکارهای بهبود کیفی آن متناسب با نیاز آسیب‌دیدگان (نمونه موردی: روستای سرند-هریس). پژوهش‌های روستایی. ۱۳۹۵؛7(1):80-55. Available from: https://doi.org/10.22059/jrur.2016.58386
بهزادفر مصطفی، شایان نژاد عباس. ارزیـابی میزان آسیب‌پذیری ناشی از عامل دسترسی در هنگام وقوع زلزله (مطالعه موردی: محدوده مرکزی شهرداری منطقه ۶ تهران). نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۱؛۲(۲):۱۸-۷. https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-5455-fa.html
بهنوا بابک، رئیسی نافچی مهدی. آسیب‌شناسی شیوه‌های متداول اسکان موقت و نقش نیمه-پیش‌ساختگی بر ایجاد الگویی کارا. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۴۰۳؛۱۴(۱):۱-۱۶. https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-69800-fa.html
خداداده محمد، ضیایی یوسف. بررسی اشکالات چادرهای موجود برای اسکان موقت بازماندگان زلزله در ایران و ارائه طرح پیشنهادی چادر فنری. هنرهای زیبا. ۱۳۸۶؛33(33). Available from: https://www.sid.ir
خرم مهدی، طیرانی نجاران مهسا، صادقی نائینی حسن. معیارهای طراحی سرپناه موقت با رویکرد زلزله (مطالعه موردی خراسان رضوی). معماری و شهرسازی ایران. ۱۳۹۳؛7:106-95. Available from: https://www.magiran.com/volume/97074
زندیه مهدی، اقبالی سیدرحمان، حصاری پدرام. روش های طراحی مسکن انعطاف پذیر. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۰؛۱(۱):۹۵-۱۰۶. Available from: http://bsnt.modares.ac.ir/article-2-5339-fa.html
صحراگرد محمد، علیپور احمد، زارع حسین، روشن رضا. بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی پاول بر بهبود کارکردهای اجرایی، حافظه و توجه جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه. عصب‌روان‌شناسی. ۱۳۹۹؛6(21):26-9. Available from: https://www.magiran.com
فرهنگدوست هادی. تحلیل خطاهای انسانی در فرایند طراحی معماری: شناسایی منشأ، طبقه‌بندی و راهکارهای کاهش آن، با رویکرد بومی انگارانه. نقش جهان, 1404; 15(4): 125-174. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article_28527.html?lang=fa
کاملنیا حامد. رویکرد معماری جمعی در طراحی مجموعه های مسکونی؛ تحلیل و بررسی روش های مشارکت جمعی در معماری مسکن دوران معاصر. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۲؛۳(۲):۷۳-۶۳. Available from: http://bsnt.modares.ac.ir/article-2-1186-fa.html
لطیفی محمد، دیبا داراب. داده کاوی ساختار فضایی مسکن بومی قاجار؛ نمونه موردی: خانه جنگجویان اصفهان. نقش جهان مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. 1399؛10(3):171-163. Available from: http://bsnt.modares.ac.ir/article-2-43890-en.html
محمدزاده رحمت، جوانرودی کاوان. بازطراحی فضاهای جمعی و خصوصی مسکن در ساختار شهر ایرانی - اسلامی مطالعه موردی مجتمع بهارستان ۲ سنندج. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۵؛ ۶(۲):۳۶-۴۷. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-8717-fa.html
مهدوی نژاد غلامحسین, مشاری محمد. مدل مفهومی شهر سالم با تاکید بر آموزه های اسلامی: تعامل محیط زیست سالم و بهزیستی معنوی. نقش جهان؛ 1403؛ 14(3): 125-146. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article_1005.html
مهدوی نژاد غلامحسین، مشاری محمد. شهر سالم و شهروند مسئول: چارچوبی جامع برای هم‌افزایی اخلاق اسلامی و آموزش محیط زیست. مجله نقش جهان فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی. 1404؛15(4): 175-192. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article_28529.html
نقره کار سلمان, معین مهر صدیقه, مقیمی لیلا. چارچوبی برای طراحی معماری داخلی، با دریافتی از حکمت اسلامی؛ رهیافتی به آموزش طراحی داخلی. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. 1404؛ 15(4): 99-124. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article_28203.html?lang=fa
نوری فرد آزاده، مهدی زاده سراج فاطمه، وفامهر محسن. ارزیابی مفهومی عملکرد لرزه ای دیوارهای غیرسازه ای در ساختمان های میان مرتبه ی متعارف - بر اساس تجارب زلزله های گذشته. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۵؛۶(۳):۵۰-۳۸. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-2619-fa.html
نوری‌فرد آزاده، مهدی‌زاده‌سراج فاطمه. نقش معماران بر عملکرد لرزه‌ای ساختمان‌های میان‌مرتبه متعارف با بهره‌گیری از تجارب زلزله‌های گذشته. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. ۱۳۹۷؛۸(۱):۴۵-۳۵. Available from: https://bsnt.modares.ac.ir/article-2-26884-fa.html
هدفی فاطمه، فلاحی علی، اسلامی غلامرضا. تبیین عوامل معماری و منظر مؤثر بر احساس امنیت در سایت‌های اسکان موقت روستایی. جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه. ۱۳۹۸؛8(2):469-423. Available from: https://www.noormags.ir
الیاسی سرزلی فرهاد. بررسی آسیب‌های روانی-اجتماعی بعد از زلزله: تحلیل موردی زلزله سرپل‌ذهاب در سال ۱۳۹۶. مجله مطالعات اجتماعی ایران. ۱۳۹۸؛13(2):28-5. Available from: https://www.noormags.ir
یاسینی اردکانی سیدمحمد، راعی عزآبادی امیر، روزبه بهزاد، یاسینی اردکانی سیدعلی. تأثیر آوای قرآن کریم بر اختلال استرس پس از سانحه در مادران نوزادان نارس. قرآن و طب. ۱۳۹۹:57-51. Available from: https://www.sid.ir

  • تاریخ دریافت 20 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 31 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1405